मराठी हिन्दीEnglish

निर्णय मार्गदर्शिका · संत्रा

नागपुरी संत्र्याचा हंगाम आणि GI मानांकन: आंबिया आणि मृग बहारचा संत्रा बाजारात कधी येतो

नागपुरी संत्र्याचे दोन हंगाम आहेत. जानेवारी-फेब्रुवारीत फुलणाऱ्या आंबिया बहाराचा संत्रा ऑक्टोबर ते डिसेंबरमध्ये तोडला जातो. जून-जुलैत फुलणाऱ्या मृग बहाराचा फेब्रुवारी-मार्चमध्ये बाजारात येतो. नागपूर ऑरेंजला GI मानांकन आहे: अर्ज क्रमांक 385, प्रमाणपत्र क्रमांक 215, दिनांक 31 मार्च 2014, अर्जदार डॉ. पंदेकृवी, अकोला.

शेवटची तपासणी (AI च्या मदतीने): 16 ऑक्टोबर 2026. 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी ICAR, कृषी विद्यापीठे आणि FAO च्या प्रकाशित मार्गदर्शनाशी AI च्या मदतीने पडताळले. अजून कृषी तज्ज्ञाने आढावा घेतलेला नाही आणि शेतकऱ्यांसोबत तपासलेले नाही. फवारणी, औषध, खत किंवा पाण्याचे प्रमाण इथे दिलेले नाही; त्यासाठी माती परीक्षण करा आणि KVK किंवा कृषी तज्ज्ञांना विचारा.

नागपुरी संत्र्याचा हंगाम कधी असतो?

वर्षात दोन हंगाम: आंबिया बहाराचा संत्रा ऑक्टोबर ते डिसेंबर, आणि मृग बहाराचा फेब्रुवारी ते मार्च. GI अर्जात आंबिया बहाराचा संत्रा नोव्हेंबर-डिसेंबरमध्ये मिळतो असे लिहिले आहे; ICAR-CCRI च्या मार्गदर्शनात ऑक्टोबरमध्ये पिकलेला संत्रा तोडायला सुरुवात करायला सांगितली आहे.

आंबिया बहाराची तोडणी डिसेंबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत संपवावी, असे CCRI सांगते, कारण त्यानंतर पुढच्या बहारासाठी झाडांना पाण्याचा ताण द्यायचा असतो. प्रत्यक्ष बाजारात आवक किती आणि कधी, हे हवामानावर आणि वर्षावर अवलंबून असते; आजचे भाव मंडईत पहा.

आंबिया आणि मृग बहार: कोणता गोड, कोणता जास्त भावाचा?

GI अर्जात असे लिहिले आहे: आंबिया बहाराचा संत्रा पिकताना हवा थंड असल्याने तो थोडा आंबट असतो. मृग बहाराचा संत्रा स्वच्छ उन्हामुळे जास्त गोड असतो आणि तो उन्हाळ्याच्या सुरुवातीला येतो, तेव्हा मागणी जास्त असते आणि भाव साहजिकच जास्त असतो. भावाचे हे विधान अर्जातले आहे; प्रत्यक्ष भाव मंडईत तपासा.

आंबिया बहाराचा संत्रा जानेवारी ते मार्चच्या गारपिटीच्या काळाआधी तोडला जातो, म्हणून शेतकऱ्यांना त्यात उत्पन्नाची खात्री वाटते, असे अर्जात आहे. पण आंबिया फळ उन्हाळाभर झाडावर वाढते, म्हणून तिथे पाण्याची खात्री हवी.

नागपुरी संत्रा म्हणजे कोणती जात?

नागपुरी संत्रा म्हणजे नागपूर मँडरिन (शास्त्रीय नाव सिट्रस रेटिक्युलाटा, Citrus reticulata Blanco). डॉ. पंदेकृवी विदर्भासाठी हीच जात शिफारस करते, कारण ती जास्त आणि उत्तम दर्जाचे उत्पन्न देते. मोसंबी ही वेगळी जात (स्वीट ऑरेंज) आहे; ICAR-CCRI तिला नागपुरी संत्र्यापासून वेगळे पीक म्हणून मोजते.

डॉ. पंदेकृवी आपल्या प्रसारित केलेल्या जातींच्या यादीत 'नागपूर सीडलेस' हेही नाव देते. त्याची वैशिष्ट्ये आणि रोपे कुठे मिळतात, ते आम्ही तपासलेले नाही; रोपवाटिका किंवा KVK ला विचारा.

नागपूर ऑरेंजचे GI मानांकन म्हणजे काय?

GI म्हणजे भौगोलिक मानांकन. भौगोलिक मानांकन कायदा 1999 नुसार उत्पादनाचे नाव ते ज्या भागातून येते त्या भागाशी जोडले जाते. नागपूर ऑरेंजची नोंद: अर्ज क्रमांक 385, अर्ज दाखल दिनांक 3 ऑगस्ट 2012, अर्जदार आणि नोंदणीकृत मालक डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला; मालाचा वर्ग 31.

APEDA च्या यादीनुसार प्रमाणपत्र क्रमांक 215, दिनांक 31 मार्च 2014. बौद्धिक संपदा भारताच्या (IP India) नोंदणीकृत GI च्या यादीतही नागपूर ऑरेंज अर्ज क्रमांक 385 एप्रिल 2013 ते मार्च 2014 च्या नोंदणीत आहे. आम्ही GI नोंदवहीचे मूळ पान उघडू शकलो नाही; वर्तमान स्थिती ipindia.gov.in वर पहा.

नागपूर ऑरेंज वेगळे कशामुळे ठरते?

GI अर्जातील वर्णन: मध्यम आकाराचे, चपटे गोल फळ; पिवळसर हिरव्यापासून नारिंगी रंगाची साल, जी सहज सोलता येते; पातळ सालपट; कोमल, केशरी रसाळ गर आणि गोडी-आंबटपणाचा चांगला मेळ. अर्जात हे फळ काळ्या चिकण जमिनीत (Entisol, Inceptisol, Vertisol) आणि उष्ण निम-दमट हवामानात येते असे म्हटले आहे.

उत्पादन क्षेत्र: नागपूर, वर्धा, अमरावती, यवतमाळ, वाशीम, बुलढाणा, जळगाव, छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद), जालना, परभणी, बीड, अहमदनगर, धाराशिव (उस्मानाबाद) हे महाराष्ट्रातले जिल्हे आणि मध्य प्रदेशातले बेतूल, खंडवा, छिंदवाडा, सिवनी. अर्जात 8 वर्षे आणि त्यापेक्षा जास्त वयाच्या झाडाचे उत्पन्न वर्षाला 700 ते 1200 फळे असे दिले आहे, आणि विदर्भात संत्रा सुमारे 250 वर्षे पिकवला जातो असेही म्हटले आहे.

तोडणीच्या वेळी उपग्रह काय दाखवतो?

उपग्रह फळ पिकले का, गोड आहे का किंवा किती फळे आहेत हे सांगत नाही. तो तोडणीच्या आधीच्या आठवड्यांत बागेची हिरवळ टिकली आहे की कमी झाली आहे एवढेच दाखवू शकतो. तोडणीची वेळ तुम्ही फळाचा रंग आणि गोडी पाहून ठरवा. आमचा आठवड्याचा संदेश बागेत काय बदलले ते सांगतो, तोडणी कधी करावी हे सांगत नाही.

या आठवड्यात शेतात किंवा बागेत काय तपासावे

  • तुमच्या बागेत आंबिया बहार आहे की मृग, आणि तोडणी साधारण कधी येणार हे लिहून काढा.
  • आंबिया बहार असेल तर डिसेंबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत तोडणी संपवायचे नियोजन करा, म्हणजे पुढच्या बहारासाठी ताण देता येईल.
  • जवळच्या मंडईतील संत्र्याचे आजचे भाव पहा आणि तुमच्या फळाच्या रंगाची आणि गोडीची तपासणी करा.

बघा सेवेचा संदेश फक्त काय बदलले आणि काय तपासावे हे सांगतो. औषध, खत किंवा पाण्याचे प्रमाण तो कधीच सांगत नाही.

प्रश्न

नागपुरी संत्र्याचा हंगाम कधी असतो? (Nagpur orange season)

आंबिया बहाराचा संत्रा ऑक्टोबर ते डिसेंबर आणि मृग बहाराचा फेब्रुवारी ते मार्च, असे GI अर्ज आणि ICAR-CCRI यांच्या मार्गदर्शनातून दिसते. नेमकी आवक वर्षानुसार बदलते.

नागपूर ऑरेंज GI टॅग क्रमांक कोणता?

अर्ज क्रमांक 385; प्रमाणपत्र क्रमांक 215, दिनांक 31 मार्च 2014 (APEDA). अर्जदार डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला.

आंबिया की मृग बहारचा संत्रा जास्त गोड असतो?

GI अर्जानुसार मृग बहाराचा संत्रा जास्त गोड असतो; आंबिया बहाराचा थोडा आंबट, कारण तो थंड हवेत पिकतो.

मोसंबी आणि नागपुरी संत्रा एकच का?

नाही. नागपुरी संत्रा हा मँडरिन आहे आणि मोसंबी स्वीट ऑरेंज. ICAR-CCRI दोन्हींची कलमे वेगळी देते.

GI क्षेत्रात कोणते जिल्हे येतात?

GI अर्जात महाराष्ट्रातले नागपूर, वर्धा, अमरावती, यवतमाळ, वाशीम, बुलढाणा आणि इतर काही जिल्हे आणि मध्य प्रदेशातले बेतूल, खंडवा, छिंदवाडा, सिवनी दिले आहेत.

तुमच्या शेतासाठी दर आठवड्याचा संदेश हवा आहे?

सामील होण्यासाठी कॉल करा. बघण्यासाठी मोफत. तुमच्या शेतात किंवा बागेत काय बदलले ते दर आठवड्याला, तारीख आणि स्रोतासह.

आम्हाला कॉल करा

स्रोत

इतर मार्गदर्शिका

आम्ही हे कसे मोजतो आणि मर्यादा काय: पद्धती पान (इंग्रजी)