निर्णय मार्गदर्शिका · संत्रा
संत्रा ठिबक सिंचन वेळापत्रक: महिन्यानुसार किती वेळ, कसे ठरवावे
ठिबकने पाणी देताना दोन गोष्टी ठरवायच्या असतात: रोज किती वेळ आणि किती दिवसांनी. दोन्ही झाडाचे वय, ड्रिपरचा प्रवाह, माती आणि महिन्यावर ठरतात. इथे आकडे दिलेले नाहीत; आकडे काढण्याची पद्धत आणि महिन्यानुसार दिशा दिली आहे. आकडे तुमच्या बागेसाठी तज्ज्ञांकडून पक्के करा.
शेवटची तपासणी (AI च्या मदतीने): 15 ऑक्टोबर 2026. 15 ऑक्टोबर 2026 रोजी ICAR, कृषी विद्यापीठे आणि FAO च्या प्रकाशित मार्गदर्शनाशी AI च्या मदतीने पडताळले. अजून कृषी तज्ज्ञाने आढावा घेतलेला नाही आणि शेतकऱ्यांसोबत तपासलेले नाही. फवारणी, औषध, खत किंवा पाण्याचे प्रमाण इथे दिलेले नाही; त्यासाठी माती परीक्षण करा आणि KVK किंवा कृषी तज्ज्ञांना विचारा.
वेळ कशी काढायची
झाडाला रोज लागणारे पाणी (लिटर) = त्या दिवसाचा ET0 (मिमी, हवामानावरून येणारा आकडा) × झाडाच्या सावलीचे क्षेत्र (चौरस मीटर) × पिकाचा गुणांक. ET0 हवामान खात्याकडून किंवा FAO-56 पद्धतीने मिळतो; संत्र्याचा गुणांक FAO-56 च्या तक्त्यात आहे. हा सूत्राचा आराखडा आहे; तुमच्या बागेसाठी आकडे तज्ज्ञांकडून पक्के करा.
ठिबक चालवायची वेळ (तास) = झाडाला लागणारे लिटर ÷ (झाडाजवळच्या ड्रिपरची संख्या × प्रत्येक ड्रिपरचा प्रवाह, लिटर प्रति तास). ड्रिपरचा प्रवाह ड्रिपरवर लिहिलेला असतो किंवा मोजून पाहता येतो.
महिन्यानुसार दिशा
मार्च ते मे: गरज सर्वाधिक; वेळ वाढवा, अंतर कमी करा (बहाराचा ताण असेल तर बंद).
जून ते सप्टेंबर: पाऊस पुरेसा असेल तर ठिबक बंद; कोरडा खंड आला तरच चालू.
ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी: गरज कमी; वेळ कमी, अंतर जास्त; फळ भरताना खंड नको (आंबियाचा ताण असेल तर बंद).
ठिबक नीट चालते का ते कसे पाहावे
आठवड्यातून एकदा बागेच्या शेवटच्या लाईनवरचे ड्रिपर पहा: पहिल्या आणि शेवटच्या झाडाजवळ सारखाच प्रवाह आहे का? नसेल तर फिल्टर आणि दाब तपासा.
ओला पट्टा झाडाच्या सावलीच्या कडेपर्यंत पोहोचतो का ते खड्डा घेऊन पहा. फक्त वरची माती ओली आणि खाली कोरडी असेल तर वेळ वाढवा.
उपग्रह आणि ठिबक
उपग्रह अहवालात बागेचा एक भाग दर आठवड्याला इतरांपेक्षा कमी हिरवा दिसत असेल तर त्या लाईनचे ड्रिपर तुंबलेले असू शकतात. ही तपासणीची सूचना आहे.
ज्या बागेत मातीतील ओल मोजणारे यंत्र बसवले आहे (संदर्भ प्लॉट), तिथे वेळापत्रक प्रत्यक्ष ओलाव्यावर जुळवता येते. ती सोय संस्थांसोबतच्या कराराचा भाग आहे.
या आठवड्यात शेतात किंवा बागेत काय तपासावे
- पहिल्या आणि शेवटच्या झाडाजवळ ड्रिपरचा प्रवाह सारखा आहे का?
- ओला पट्टा किती खोल आहे? एक वीत खोल ओल आहे का?
- फिल्टर साफ केला का?
बघा सेवेचा संदेश फक्त काय बदलले आणि काय तपासावे हे सांगतो. औषध, खत किंवा पाण्याचे प्रमाण तो कधीच सांगत नाही.
प्रश्न
रोज किती तास ठिबक चालवावे?
ते वरच्या गणिताने तुमच्या बागेसाठी काढावे लागते. या मार्गदर्शिकेत एकच आकडा दिलेला नाही, कारण तो बागेनुसार बदलतो.
खत ठिबकमधून द्यावे का?
फर्टिगेशन शक्य आहे, पण खताचे प्रकार आणि प्रमाण या मार्गदर्शिकेत दिलेले नाहीत. KVK किंवा कृषी तज्ज्ञांकडून घ्या.
ठिबक असताना बहाराचा ताण कसा द्यावा?
ठरलेल्या काळात ठिबक पूर्ण बंद. थोडे थोडे पाणी देऊ नका.
तुमच्या शेतासाठी दर आठवड्याचा संदेश हवा आहे?
सामील होण्यासाठी कॉल करा. बघण्यासाठी मोफत. तुमच्या शेतात किंवा बागेत काय बदलले ते दर आठवड्याला, तारीख आणि स्रोतासह.
स्रोत
- FAO Irrigation and Drainage Paper 56 (Allen et al., 1998): reference evapotranspiration, crop coefficients, soil water balance · www.fao.org/4/x0490e/x0490e00.htm
- ICAR-CCRI Nagpur, month-by-month guidelines for citrus growers: drip irrigation through the year · ccri.org.in/calendar-of-operations/
- Dr. PDKV, Akola: All India Coordinated Research Project on Citrus, findings for Nagpur mandarin (soil moisture stress, irrigation scheduling, fruit drop) · www.pdkv.ac.in/?p=4604
इतर मार्गदर्शिका
- संत्रा बहार नियोजन: कोणता बहार, केव्हा ताण, केव्हा पाणी
- संत्रा पाणी व्यवस्थापन: संत्र्याला पाणी केव्हा द्यावे
- संत्रा फळगळ: कारणे, उपाय आणि आधी काय तपासावे
- संत्र्याची पाने पिवळी का होतात: पॅटर्न पहा, कारण शोधा, मग कृती
- आंबिया बहार आणि मृग बहार म्हणजे काय: तुमच्या बागेसाठी कोणता?
- पाण्याचा ताण: झाडावर दिसणारी खूण, मातीत दिसणारी खूण, उपग्रहात दिसणारी खूण
- संत्रा काढणी केव्हा: आंबिया आणि मृग फळांचा हंगाम, पक्वतेच्या खुणा
- हवामान आणि सिंचन: पाच दिवसांचा अंदाज पाण्याचे वेळापत्रक कसे बदलतो
- सॅटेलाइट (उपग्रह) शेती म्हणजे काय: उपग्रह तुमच्या बागेत काय पाहतो
- आंबिया बहार संत्रा पीक विमा: काय मिळते, कोण भरू शकतो, अर्ज कसा करावा
- संत्रा लागवड कशी करावी: जमीन, अंतर, खड्डा, कलम आणि लागवडीची वेळ
- संत्रा खत व्यवस्थापन: खत देण्याआधी KVK ला काय विचारावे
- नागपुरी संत्र्याचा हंगाम आणि GI मानांकन: आंबिया आणि मृग बहारचा संत्रा बाजारात कधी येतो
- शेताचा सॅटेलाइट फोटो कसा पाहावा: तुमच्या शेताचा उपग्रह फोटो मोफत
- NDVI म्हणजे काय: पूर्ण रूप, सूत्र आणि संत्रा बागेसाठी अर्थ
- कापूस: पेरणीपासून वेचणीपर्यंत काय आणि केव्हा तपासावे
- सोयाबीन: पेरणीपासून काढणीपर्यंत काय आणि केव्हा तपासावे
- तूर: पेरणीपासून काढणीपर्यंत काय आणि केव्हा तपासावे
- हरभरा: पेरणीपासून काढणीपर्यंत काय आणि केव्हा तपासावे