हरभरा: पेरणीपासून काढणीपर्यंत काय आणि केव्हा तपासावे

हरभरा केव्हा पेरावा?

ICAR च्या महाराष्ट्रासाठीच्या रब्बी सल्ल्यानुसार कोरडवाहू हरभरा ऑक्टोबरच्या पहिल्या पंधरवड्यात आणि बागायती हरभरा ऑक्टोबरच्या शेवटच्या आठवड्यापासून नोव्हेंबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत. डिसेंबर-जानेवारीतील पेरणी टाळावी, कारण दाणे भरताना ओलावा कमी आणि उष्णता जास्त मिळते (कडधान्य विकास संचालनालय).

ICAR रुंद वरंबा सरी पद्धत सुचवते. उथळ पेरलेल्या पिकात मर जास्त येते, म्हणून 8 ते 10 सेमी खोल पेरणी सांगितली आहे (कडधान्य विकास संचालनालय). ICAR ने नाव घेतलेले वाण: देशी आकाश, फुले विक्रम, फुले विक्रांत, जाकी 9218; काबुली पीकेव्ही काबुली-2, विराट, बीडीएनजीके-798. डॉ. पंदेकृवीचा सुपर जाकी (AKG-1402) 98 दिवसांत तयार होतो आणि मरसाठी प्रतिकारक ते मध्यम प्रतिकारक आहे.

मर: पहिल्या महिन्यात आणि पुन्हा फुलोऱ्यात

लवकरची मर पेरणीनंतर सुमारे 20 ते 30 दिवसांत दिसते, आणि उशिराची मर फुलोरा ते घाटे भरताना. खुणा: पानांचे देठ खाली झुकतात, पाने पिवळी पडतात, आणि खोड किंवा मूळ उभे चिरले तर आत तपकिरी-काळ्या रेषा दिसतात, मूळ बाहेरून निरोगी दिसत असले तरी (IJEP, 2024).

नुकसान मोठे असू शकते: लवकरच्या मरमध्ये 77 ते 90 टक्के आणि उशिराच्या मरमध्ये 24 ते 65 टक्के उत्पादन घटते (IJEP, 2024). तृणधान्यांसोबत पीक फेरपालट आणि मागच्या पिकाचे अवशेष काढणे हे कडधान्य विकास संचालनालय सुचवते.

घाटे अळी: फुलोऱ्यापासून

विदर्भासाठीच्या ICAR-CRIDA च्या कृषी हवामान पत्रिकांनी (3 डिसेंबर 2021 आणि 23 डिसेंबर 2022) अंशतः ढगाळ हवा आणि खाली जाणारे रात्रीचे तापमान, किंवा मधूनमधून ढगाळ हवा, ही घाटे अळीला पोषक स्थिती सांगितली. हा धोका वाढवणारा घटक आहे, खात्रीचे कारण नाही.

निरीक्षणासाठी ICAR हेक्टरी 5 कामगंध सापळे सुचवते; ICAR-IIPR नुसार हिवाळ्यानंतरच्या महिन्यांत सापळ्यात रात्रीला 5 ते 6 नर पतंग ही आर्थिक नुकसान पातळी. कोणतीही फवारणी करण्यापूर्वी KVK ला विचारा.

हवामान: थंडी, दव आणि पाणी

फुलोऱ्यात दव गोठले (थंडीची लाट) तर फुलांना दाणे धरत नाहीत (कडधान्य विकास संचालनालय). पाणी उपलब्ध असेल तर ICAR फुलोरा आणि घाटे भरणे हे दोन टप्पे संरक्षित पाण्यासाठी सांगते.

हरभरा केव्हा काढावा?

पाने गळू लागतात, खोड आणि घाटे तपकिरी किंवा पेंढ्याच्या रंगाचे होतात, आणि सुमारे 15 टक्के ओलाव्याला दाणे कडक होऊन खुळखुळतात. जास्त पिकू दिल्यास 10 टक्क्यांखालील ओलाव्याला घाटे गळतात आणि फुटतात (कडधान्य विकास संचालनालय).

उपग्रह हरभऱ्याबद्दल काय सांगू शकतो?

रब्बीत पावसाचे दिवस कमी असतात, म्हणून उपग्रहाला शेत जास्त वेळा स्वच्छ दिसते. ICRISAT च्या एका अभ्यासात लहान शेतांच्या तीन जिल्ह्यांत Sentinel-2 च्या 15 दिवसांच्या हिरवळीवरून गहू, हरभरा आणि मोहरी 84 टक्के अचूकतेने ओळखता आली; सर्वाधिक चुका तुकड्या-तुकड्यांच्या हरभरा शेतांत होत्या.

उपग्रह मर आणि पाण्याचा ताण यात फरक करू शकत नाही. तो हिरवळ कमी झालेला पट्टा आणि वेळ दाखवतो; कारण शेतात जाऊन तपासावे लागते.