मराठी English
विदर्भ संत्रा पट्टाविदर्भ: नागपुरी संत्र्याचा पट्टा, तथ्यांसह.
पूर्व महाराष्ट्रातील विदर्भात पश्चिम भागात वर्षाला सुमारे 700 ते 950 मिमी आणि पूर्वेला 1250 मिमीपेक्षा जास्त पाऊस पडतो, बहुतेक जून ते सप्टेंबरमध्ये. कापूस, सोयाबीन आणि तूर ही खरिपाची मुख्य पिके आहेत. महाराष्ट्रातील संत्रा बागांच्या क्षेत्रापैकी सुमारे 80 टक्के क्षेत्र अमरावती आणि नागपूर जिल्ह्यांत आहे.
तथ्ये आणि त्यांचे स्रोत
प्रत्येक तथ्याखाली ते कोणत्या सार्वजनिक कागदपत्रातून आले आणि माहिती कोणत्या वर्षाची आहे ते दिले आहे. दोन सरकारी स्रोतांचे आकडे वेगळे असतील तर दोन्ही दिले आहेत.
- विदर्भात 11 जिल्हे आहेत, दोन कृषी-हवामान विभागांत: मध्य विदर्भ आणि पूर्व विदर्भ.स्रोत: डॉ. पंदेकृवी, अकोला, कृषी हवामान (AICRPAM) पान · तारीख: पानावर तारीख नाही, 17 ऑक्टोबर 2026 रोजी वाचले
- वार्षिक पाऊस पश्चिमेला 700 ते 950 मिमी आणि पूर्वेला 1250 मिमीपेक्षा जास्त असतो. बहुतेक पाऊस नैऋत्य मान्सूनमध्ये, जून ते सप्टेंबर, पडतो; जुलै आणि ऑगस्टमध्ये सर्वाधिक.स्रोत: डॉ. पंदेकृवी, अकोला, कृषी हवामान (AICRPAM) पान · तारीख: पानावर तारीख नाही, 17 ऑक्टोबर 2026 रोजी वाचले
- खरिपाची मुख्य पिके कापूस, सोयाबीन, तूर, मूग आणि उडीद; रब्बीची हरभरा, करडई आणि सूर्यफूल. जवळजवळ सगळा कापूस (99 टक्के) कोरडवाहू आहे.स्रोत: डॉ. पंदेकृवी, अकोला, कृषी हवामान (AICRPAM) पान · तारीख: पानावर तारीख नाही, 17 ऑक्टोबर 2026 रोजी वाचले
- महाराष्ट्रातील संत्रा बागांच्या क्षेत्रापैकी सुमारे 80 टक्के क्षेत्र अमरावती (48.88 टक्के) आणि नागपूर (31.45 टक्के) जिल्ह्यांत आहे.स्रोत: Plant Archives 25(1), ICAR-CCRI चे लेखक (Wankhede et al. 2017 च्या आधारे) · तारीख: 2025
- नागपुरी संत्र्याला भौगोलिक मानांकन (GI) आहे: अर्ज क्रमांक 385, डॉ. पंदेकृवी, अकोला यांनी दाखल केलेला; प्रमाणपत्र क्रमांक 215, दिनांक 31 मार्च 2014.स्रोत: APEDA, महाराष्ट्रातील नोंदणीकृत GI · तारीख: 2014 नोंदणी
- नागपुरी संत्र्याचे दोन हंगाम: आंबिया बहार, जानेवारी-फेब्रुवारीच्या फुलांचे फळ, ऑक्टोबर ते डिसेंबरमध्ये तोडणी; मृग बहार, जून-जुलैच्या फुलांचे फळ, फेब्रुवारी-मार्चमध्ये बाजारात.स्रोत: नागपुरी संत्रा GI अर्ज क्र. 385 (डॉ. पंदेकृवी); ICAR-CCRI कामांचे वेळापत्रक · तारीख: GI अर्ज 2012
विदर्भातील 11 जिल्हे, एकमेकांशेजारी
CHIRPS नुसार सरासरी पाऊस (1991 ते 2020) आणि ऑक्टोबर 2025 ते सप्टेंबर 2026 मधील Sentinel-2 नोंदीनुसार प्रत्येक जिल्ह्याच्या शेतजमिनीचा सर्वात हिरवा आणि सर्वात उघडा महिना, प्रत्येक जिल्ह्यासाठी एकाच पद्धतीने काढलेला.
| जिल्हा | सरासरी वर्षातील पाऊस | जून ते सप्टेंबर | सर्वात हिरवा महिना (NDVI) | सर्वात उघडा महिना (NDVI) |
|---|---|---|---|---|
| नागपूर | 1214 मिमी | 1069 मिमी | सप्टेंबर 2026 (0.71) | जून 2026 (0.15) |
| अमरावती | 973 मिमी | 862 मिमी | सप्टेंबर 2026 (0.71) | जून 2026 (0.11) |
| वर्धा | 1085 मिमी | 951 मिमी | सप्टेंबर 2026 (0.69) | जून 2026 (0.13) |
| अकोला | 778 मिमी | 682 मिमी | सप्टेंबर 2026 (0.67) | जून 2026 (0.11) |
| वाशिम | 896 मिमी | 785 मिमी | सप्टेंबर 2026 (0.67) | जून 2026 (0.11) |
| बुलढाणा | 793 मिमी | 695 मिमी | सप्टेंबर 2026 (0.77) | जून 2026 (0.11) |
| यवतमाळ | 1086 मिमी | 958 मिमी | सप्टेंबर 2026 (0.71) | जून 2026 (0.13) |
| चंद्रपूर | 1297 मिमी | 1140 मिमी | सप्टेंबर 2026 (0.72) | मे 2026 (0.12) |
| गडचिरोली | 1426 मिमी | 1242 मिमी | सप्टेंबर 2026 (0.75) | जून 2026 (0.20) |
| गोंदिया | 1339 मिमी | 1195 मिमी | सप्टेंबर 2026 (0.77) | जून 2026 (0.19) |
| भंडारा | 1281 मिमी | 1135 मिमी | सप्टेंबर 2026 (0.77) | जून 2026 (0.19) |
स्रोत: CHIRPS v2.0 पावसाची माहिती (Climate Hazards Center, UC Santa Barbara; Funk et al. 2015), VarshaKrishi ने या भागावर सरासरी काढली. हा उपग्रह आणि पर्जन्यमापकांवर आधारित अंदाज आहे, त्यामुळे वेगळी वर्षे आणि केंद्रे वापरणाऱ्या अधिकृत सरासरीपेक्षा तो थोडा वेगळा असतो. स्रोत: Copernicus Sentinel-2 ची 2025-2026 ची माहिती (Microsoft Planetary Computer मार्फत), VarshaKrishi ने प्रक्रिया केली; शेतजमिनीचा नकाशा: ESA WorldCover 2021. उघड्या मातीसाठी NDVI सुमारे 0.1 आणि दाट हिरव्या पिकासाठी सुमारे 0.8 असतो. झाडांचा भाग म्हणून नोंदलेल्या बागा या आलेखात नाहीत. माहिती डाउनलोड करा (CSV)
इथे उपग्रहाला काय दिसते
VarshaKrishi ने प्रसिद्ध केलेली उपग्रह नोंद नागपूर जिल्ह्यात काटोलजवळच्या एका शेताची आहे. हेच उपग्रह विदर्भातील प्रत्येक शेतावरून जातात.
विदर्भात कोरड्या हंगामात शेते स्वच्छ दिसतात आणि पावसाळ्यात ढग आठवडेन् आठवडे शेते लपवतात. हिवाळ्यात आंबिया बहारापूर्वी अनेक बागा कोरड्या ठेवल्या जातात आणि उपग्रहाला त्यांची हिरवळ कमी झालेली दिसते; ती शेतीची पद्धत आहे, समस्या नाही. म्हणूनच प्रत्येक शेताची तुलना त्याच्याच मागील नोंदींशी केली जाते.
ही पाने त्या भागाची माहिती आणि उपग्रहाला काय दिसते ते सांगतात. इथे खत, औषध किंवा पाण्याचे प्रमाण दिलेले नाही, आणि मोफत बघा सेवेच्या संदेशातही नसते. प्रमाणासाठी KVK ला विचारा.
तुमच्या स्वतःच्या शेताबद्दल दर आठवड्याला एक संदेश
विदर्भातील कोणत्याही शेतासाठी बघा सेवा मोफत आहे. 2026-27 हंगामासाठी शेत नोंदवायला आम्हाला कॉल करा; आमचा WhatsApp नंबर अजून सुरू झालेला नाही.
पट्ट्यातील इतर भाग
जिल्हे
- नागपूर जिल्हा
- अमरावती जिल्हा
- वर्धा जिल्हा
- अकोला जिल्हा
- वाशिम जिल्हा
- बुलढाणा जिल्हा
- यवतमाळ जिल्हा
- चंद्रपूर जिल्हा
- गडचिरोली जिल्हा
- गोंदिया जिल्हा
- भंडारा जिल्हा
संत्रा तालुके
शेवटची तपासणी (AI च्या मदतीने): 18 ऑक्टोबर 2026. 18 ऑक्टोबर 2026 रोजी दिलेल्या स्रोतांशी AI च्या मदतीने तपासले. अजून कृषी तज्ज्ञ किंवा स्थानिक जाणकारांनी आढावा घेतलेला नाही.